Een landschap met een kort geheugen, het succes van de Nieuwe Waterweg, boerderijen onder het zand en het eind van Tiengemeten.

Stop film

Route: Kijfhoek – Barendrecht – Rotterdam – de Maasvlakte – Voorne-Putten – Oostvoorne – de Haringvlietsluizen – Goerree Overflakkee – Goedereede – Hellegatsplein – Tiengemeten.

Vanaf Texel was de geschiedenis van Holland te lezen in het landschap. Ook bij het landschap tussen Dordrecht en Hoek van Holland kan dat. Het is een doolhof van moderne infrastructuur: het gigantische rangeerterrein Kijfhoek, waar straks 2400 goederenwagons per etmaal worden verwerkt; de betonnen overkapping van de nieuwe Betuwelijn; de kolommen waarop straks de hoge snelheidslijn komt te liggen en, niet te vergeten, de enorme verkeerspleinen waarmee de A16, de A15 en de A29 hier aan elkaar worden gekoppeld.

Dit is het moderne landschap, een landschap met een kort geheugen, waar de sporen van vóór 1940 vrijwel zijn uitgewist.

In 1872 werd de Nieuwe Waterweg geopend. De Industriële Revolutie die toen ook op gang kwam, gaf de staalindustrie in het Duitse Ruhrgebied een enorme impuls. Zo kon Rotterdam uitgroeien tot de belangrijkste doorvoerhaven van ijzererts voor Duitsland. De stad en haven groeiden enorm, van 53.00 inwoners in 1795 tot 418.000 in 1910.

De expansiedrang ging daarna echter onverminderd voort. Na de 2e WO hadden plannenmakers soms zo’n haast met de uitbreidingen dat ze niet eens de moeite namen om de gebouwen op de onteigende grond af te breken. Ze sloopten het bruikbare en spoten daarna een meters dikke laag zand over de restanten. Er moeten tientallen schuren en huizen onder de industrieterreinen liggen – verrassingen voor archeologen van de toekomst.

Rondreizend door het Rotterdams havengebied raakt Kees Slager ongewild onder de indruk van de havens: de schepen en kranen, de containerterminals met hun futuristische outfit, de stormvloedkering, de hoge windmolens en bovenal de bedrijvigheid. Het is absoluut waar dat dit landschap geen leestekens van vóór 1900 meer heeft. Maar het is één groot monument van de 20ste eeuwse havengeschiedenis.

Na enkele omzwervingen over Goeree nadert het gezelschap dan eindelijk de eindbestemming van deze reis: Tiengemeten. Dit eiland heeft na een touwtrekkerij van jaren zijn eindbestemming gevonden.

Het eiland zou eerst worden ingericht als depot voor vervuild havenslib uit de Rijnmond, toen zou het de locatie worden voor een tweede nationale luchthaven, daarna kreeg het de bestemming van recreatie-eiland. Maar uiteindelijk werd het in 1997 aangekocht door Natuurmonumenten, die het hele eiland terug gaat geven aan de natuur.

Het is een symbolisch einde aan de lange reis door Holland. Op het nietige Tiengemeten wordt een nieuwe trend gezet in de eeuwenlange geschiedenis van Holland. Hier wordt een compleet eiland, dat ooit met veel moeite werd veroverd op de zee, terug gegeven.