Het lieflijke Meijendel, een panorama op de 19e eeuw, het strandwallenlandschap en een dappere schipper.

Stop film

Route: Meijendel – Wassenaar – Voorschoten –Scheveningen – Den Haag – Harnaschpolder – Zoetermeer – Moordrecht - Nieuwerkerk aan de IJssel – Gouda.

Van Katwijk gaat de reis door het prachtige duingebied Meijendel naar Scheveningen. In 1880 maakte de zeeschilder Hendrik Willem Mesdag een uniek panoramaschilderij van dit vissersdorp. Dit soort panorama’s waren enorm populair in de 19e eeuw. In heel Europa werden metershoge panorama’s uitgerold om het onbekende en exotische te laten zien aan een willig publiek.

Egypte met z'n piramides, Rome met z'n klassieke schoonheid en dus ook Scheveningen. Nu is het een fantastisch stuk cultureel erfgoed, die ons inzicht verschaft in een vervlogen tijd. Door wat er te zien is, maar misschien vooral door wat er níet te zien is.

Achter de Zuid-Hollandse duinen ligt het strandwallenlandschap. Lage zandige ruggen die zo’n 10.000 jaar geleden door de zee zijn neergelegd. De oudste strandwal is de meest oostelijke, waar Voorschoten, Voorburg en Rijswijk op liggen. Daarachter is het eigenlijk één groot veenmoeras tot aan de Utrechtse Heuvelrug. Op de zandruggen liggen van oudsher veel landgoederen, zoals Ockenburg en Clingendael.

Het was er droog en dus goed wonen. Ook de oude verbindingswegen liepen over de strandwallen. Dit is nu nog te zien in het wegenpatroon.

In de stad Den Haag is de geschiedenis van het strandwallenlandschap nog voelbaar. Je kan de bewoners nog steeds grofweg indelen op basis van het al dan niet op een strandwal wonen: de chique (zeg maar de Hagenaar) woonde altijd op de hoge en droge zandruggen achter de duinen en de rest (de Hagenezen dus) was gedwongen om op het veen tussen de strandwallen te bivakkeren.

Over binnenweggetjes het groene hart in stuiten Kees en Theo al snel op een vreemd nieuw bouwsel: twee rijen betonnen zuilen in de weilanden. Het in aanbouw zijnde tracé van de HSL, de hoge snelheidslijn, die hier niet in een tunnel ónder maar juist op palen bóven het landschap wordt aangelegd.

Alle inspraakprocedures zijn gevolgd, bezwaren aangehoord, peperdure oplossingen gevonden en ruimhartige vergoedingen betaald. Een boertje wiens grond was onteigend voor de spoorlijn, toonde ons lachend zijn nieuwe Mercedes.

Bij de Hoge Schielandse Zeedijk ging het in februari 1953 bijna mis. Het water begon er in de rampnacht overheen te lopen en de dijk dreigde te breken. Omdat er tot aan Leiden geen dijk te bekennen is, zou dat rampzalige gevolgen voor het hele groene hart hebben gehad.

Nog nét voor de ramp zich voltrok sommeerde de burgemeester van Nieuwerkerk schipper Arie Evegroen om in naam der koningin zijn schip in het gat te varen. Zo werd Holland die nacht voor een ramp gespaard.